இசுபகான் என்பதற்கான மூலத்தைப் பார்

{{Infobox settlement
| name                    = இசுபகான்<br />
Isfahan
| native_name = {{lang|fa|اصفهان}}
| official_name           = பழங்காலப் பெயர்கள்: எசுபடானா, எசுப்பகான் (Spadana, Spahān) 
| other_name              =
| nickname                = Nesf-e Jahān (Half of the world)
| settlement_type         = நகரம் 
| image_skyline           = Esfahan_Logo.jpg
| imagesize               = 300px
| image_caption           = 
| image_seal              =
| image_map               = Isfahan city map.svg
| mapsize                 = 300px
| map_caption             = Isfahan
| pushpin_map             = Iran
| pushpin_label_position  =
| pushpin_map_caption     = Isfahan in [[ஈரான்]]
| pushpin_mapsize         = 300
| coordinates_display     = inline, title
| coordinates_region      = IR
| subdivision_type        = [[நாடு]]
| subdivision_name        = [[ஈரான்]]
| subdivision_type1       = [[ஈரானின் மாகாணங்கள்|மாகாணம்]]
| subdivision_name1       = [[Isfahan Province|Isfahan]]
| subdivision_type2       = [[ஈரானின் மண்டலங்கள்|மண்டலம்]]
| subdivision_name2       = [[Isfahan County|Isfahan]]
| subdivision_type3       = [[பாக்ச்சு]]
| subdivision_name3       = [[Central District (Isfahan County)|Central]]
| leader_title            = Governor General
| leader_name             = Rasul Zargar
| leader_title2           = Mayor
| leader_name2            = Mehdi Jamali Nejad
|area_urban_km2 = 493.82 
| area_footnotes          =<ref>http://www.daftlogic.com/downloads/kml/10102015-9mzrdauu.kml{{Dead link|date=ஆகஸ்ட் 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| population_as_of        = 2012
| population_note         = Population Data from 2012 Census<ref>[http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/census85/census85.natayej/census85.informationfile2006 Census] (from the Statistical Center of Iran, in [[பாரசீக மொழி|Persian]].)</ref>
| population_total        = 1,755,382
| population_Metro        =
| population_blank1_title = Population Rank in Iran
| population_blank1       = [[List of Iran cities by population|3th]]
| language_blank1         = [[பாரசீக மொழி|Persian]]
| timezone                = [[ஈரானிய சீர் நேரம்|IRST]]
| utc_offset              = +3:30
| timezone_DST            = [[ஈரானிய பகலொளி நேரம்|IRDT]] 21 மார்ச்சு – 20 செப்டம்பர்
| utc_offset_DST          = +4:30
| latd = 32 | latm = 38| latNS = N
| longd = 51 | longm = 39| longEW = E
| elevation_m             = 1574
| elevation_ft            = 5217
| telephone               = 031
| website                 = [http://www.isfahan.ir/ www.isfahan.ir]
| area_source             =
| footnotes               =
}}
'''இசுபகான்''' (அல்லது '''இஸ்பஹான்''', ஆங்கிலம்: Isfahan, {{lang-fa|{{big|اصفهان}}}}, {{pronunciation|Esfahan.ogg}}) என்பது [[ஈரான்|ஈரானின்]] இசுபகான் மாகாணத்தின் தலைநகர் ஆகும். இது ஆங்கில உச்சரிப்பில் '''இஸ்பகான்''', '''செப்பகான்''', '''எஸ்பகான்''', மற்றும் '''கிஸ்பகான்''' ('''Ispahan''', '''Sepahan''', '''Esfahan'''  or '''Hispahan''') ஆகிய பெயர்களாலும் அழைக்கப்படுகிறது. இசுபகான் [[தெகுரான்|தேகுரானுற்கு]] {{convert|340|km|0|abbr=off}} தேற்கில் அமைந்துள்ளது. இது ஈரானின் தெகுரான் மற்றும் மசுகாத்திற்கு அடுத்த மூன்றாவது அதிக மக்கள்தொகையைக் கொண்ட நகரமாகும், மற்றும் இதன் மக்கள் தொகை 1,755,382 குடிகளைக் கொண்டுள்ளது. 2011 இன் மக்கள் தொகை அடிப்படையில் 3,793,101 ஐ மக்கள் தொகையாகக் கொண்ட இந்த கிரேட்டர் இசுபகான் பிரதேசம் ஈரானில் தெகுரான் மற்றும் மசுகாத்திற்கு அடுத்த மிகப் பிரபலமான பெருநகரப் பகுதியாகும்.<ref>[http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/township/Os10.xls 2006 Census Results] and Mashhad(Statistical Center of Iran, Excel file, in [[பாரசீக மொழி|Persian]].)</ref>

[[சரின்ஷர்]], [[பூலாட்ஷார்]] and [[நஜபாபாத்]], [[சே-தே]], [[ஷகின்ஷர்]], [[மொபறகே]], [[பாலவர்ஜன்]] மற்றும் [[சர்மகின்]] ஆகிய நகரங்களை இந்த பெருநகரப் பகுதி கொண்டுள்ளது.

இசுபகான் ஈரானில் கடக்கும் முக்கிய வடக்கு-தெற்கு மற்றும் கிழக்கு-மேற்கு பாதைக்களில் அமைந்துள்ளது. இது உலகின் மிகப் பெரிய நகரங்களுள் ஒன்றாக விளங்குகின்றது குறிப்பிடத்தக்கது. இந்த இசுபகான் நகரம் 1050 தொடக்கம் 1722 வரையிலான காலப்பகுதியில் தழைத் தோங்கி விளங்கியது. குறிப்பாக முதலில் 16ம் நூற்றாண்டில் சபவித் வமசத்தினரின் கீழான காலப்பகுதியிலே ஆகும். இரண்டாவதாக இதன் வரலாற்றில் [[அகாமனிசியப் பேரரசு|பாரசீகத்தின்]] தலைநகரமாக விளங்கிய போதே ஆகும். தற்பொழுதும் இந்த நகரம் தனது கடந்த பெருமையை தன்னகத்தே கொண்டுள்ளது. இது பல அழகான அகலமான தெருக்களையும், பாலங்கள், மாளிகைகள், பள்ளிவாசல்கள் மற்றும் பள்ளிவாயிற்களையும் கொண்ட அதன் பாரசீக-இசுலாமிய கட்டடக்கலைக்கு மிகவும் பிரபல்யமாக விளங்குகிறது. இது "''Esfahān nesf-e- jahān ast''" (இசுபகான் தான் உலகின் அரைவாசி, Isfahan is half of the world) பாரசீக பழமொழிக்கு வழிவகுத்தது.<ref name="IIHTW">[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/196201/.isfahan.is.half.the.world..htm "Isfahan Is Half The World"], ''[[Saudi Aramco World]]'', Volume 13, Nr. 1, January 1962</ref>

இசுபகானில் உள்ள [[இமாம் சதுக்கம்]] உலகிலுள்ள மிகப்பெரிய சதுக்கங்களில் ஒன்றாகவும் மற்றும் ஈரானிய மற்றும் இசுலாமிய கட்டிடக்கலைக்கு முன்னுதாரணமாக காணப்படுகிறது. இது [[ஐக்கிய நாடுகள் கல்வி, அறிவியல், பண்பாட்டு நிறுவனம்|ஐக்கிய நாடுகள் கல்வி, அறிவியல், பண்பாட்டு நிறுவனத்தினால்]] நியமிக்கப்பட்ட ஒரு [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பாரம்பரியக் களமாகும்]].
==கல்வி==
இசுபகானில் உள்ள மதகுருமார் பயிற்சி மற்றும் மத பள்ளிகள் தவிர்ந்த முக்கிய பல்கலைக்கழகங்கள்:
* பல்கலைக்கழகங்கள்
** இசுபகான் பல்கலைக்கழகம் (University of Isfahan)
** இசுபகான் கலைப்பல்கலைக்கழகம் (Isfahan University of Art)
** இசுபகான் மருத்துவ விஞ்ஞான பல்கலைக்கழகம் (Isfahan University of Medical Sciences)
** இசுபகான் தொழினுட்ப பல்கலைக்கழகம் (Isfahan University of Technology)
** இசுபகான் இசுலாமிய அசாத் பல்கலைக்கழகம் (Islamic Azad University of Isfahan)
** நாஜாபாத் இசுலாமிய அசாத் பல்கலைக்கழகம் (Islamic Azad University of Najafabad)
** மஜ்லேசி இசுலாமிய அசாத் பல்கலைக்கழகம் (Islamic Azad University of Majlesi) 
* உயர் பள்ளிகள்
** அடாப் உயர் பள்ளி (Adab High School)
** சாடி உயர் பள்ளி (Saadi High School)
** கராத்தி உயர் பள்ளி (Harati High School)
** சர்மய் உயர் பள்ளி (Saremiyh High School)
** பூயா உயர் பள்ளி (Pooya High School)
** ஷாகித் எஜெய் உயர் பள்ளி (Shahid Ejei High School)
** பார்சநேகன் இ அமின் உயர் பள்ளி (Farzanegan e Amin High School)
** சாலமட் உயர் பள்ளி (salamat high school)
==இசபகான் அணுசக்தி ஆய்வு நிலையங்கள்==
இசபகான் நகரத்திற்கு அருகில் அமைந்த [[சக்ரோசு மலைத்தொடர்|சக்ரோசு மலைத்தொடரின்]] சுரங்கங்களில் அணுசக்தி ஆய்வு நிலையங்கள் அமைந்துள்ளது. இதில் [[யுரேனியம்]] செறிவூட்டும் மையங்கள், [[கனநீர்]] உற்பத்தி ஆலைகள், அணுசக்தி தொழில்நுட்ப மையம், அணு மின் நிலையங்கள்,  அணுக்கழிவு கிட்டங்கிகள் அமைந்துள்ளது.<ref name=":212">{{Cite book |last=Cordesman |first=Anthony H. |title=Iranian weapons of mass destruction: the birth of a regional nuclear arms race? |url=https://archive.org/details/iranianweaponsof0000cord |last2=Seitz |first2=Adam C. |date=2009 |publisher=Praeger Security International ; Published in cooperation with the Center for Strategic and International Studies |isbn=978-0-313-38088-4 |location=Santa Barbara : Washington, DC |pages=[https://archive.org/details/iranianweaponsof0000cord/page/n230 215]}}</ref>
===2025 இஸ்ரேல்-ஈரான் போர்===
{{முதன்மை|ஈரான்-இசுரேல் போர்}}
[[ஈரான்-இசுரேல் போர்|2025 ஈரான்-இசுரேல் போரின்]] போது இசபகான் நிலத்தடி அணுசக்தி நிலையங்கள் மீது இஸ்ரேல் வான்படை மூலம் குண்டுவீச்சால் இசபகான் அணுசக்தி தொழில் நுட்ப மையம் பலத்த சேதமடைந்தது.<ref>[https://www.thehindu.com/news/international/israeli-strikes-in-iran-satellite-images-reveal-widespread-damage/article69704304.ece  Israel-Iran conflict: Satellite images show damage caused by attacks on Iran’s nuclear sites, military bases]</ref>
===அமெரிக்காவின் குண்டு வீச்சு===
ஈரானில் தரைக்கடியில் உள்ள [[இசுபகான்]] அணுசக்தி நிலையம் மீது அமெரிக்கா தனது பி2 குண்டு வீச்சு விமானங்கள் மூலம் 21 சூன் 2025 அன்று குண்டு வீசி பெரும் தாக்குதல் நடத்தியது. <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o What we know about US strikes on Iran's nuclear facilities –BBC- Dated 22 June 2025]</ref><ref>[https://www.foxnews.com/politics/trump-declares-very-successful-attack-irans-nuclear-program-us-forces-strike-3-key-sites Trump declares 'very successful attack' on Iran's nuclear program as US forces strike 3 key sites]</ref><ref>[https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/us-attacks-iran-which-nuclear-sites-were-hit-and-were-b-2-bombers-used-trump-spills-details-amid-israel-war-101750550085648.html US attacks Iran: Which nuclear sites were hit and were B-2 bombers used? Trump spills details]</ref><ref>[https://nypost.com/2025/06/21/world-news/us-launches-strikes-on-iran-joining-forces-with-israel-days-after-trumps-tehran-warning/ US has bombed three nuclear sites in Iran, Trump announces: ‘Now is the time for peace’]</ref>

== அமைவிடம் மற்றும் காலநிலை ==
இந்நகரம் சயந்தேறுத் ஆற்றின் பசுமையான வெற்றியில் அமைந்துள்ளது. மற்றும் சக்ரோசு மலைத்தொடர்|சக்ரோஸ் மலைத்தொடரின்]] மலையடிவாரத்திலும் அமைந்துள்ளது. இதற்கு மிக அருகில் உள்ள மலைத்தொடர் இசுபகானுக்கு சற்று தெற்கே அமைந்துள்ள மவுண்ட் சபே (Mount Soffeh, Kuh-e Soffeh) ஆகும். இசுபகானின் வடக்கே {{convert|90|km|0|abbr=off}} எந்தவிதமான புவியியல் தடைகளும் இல்லை. அப்பக்கத்தில் இருந்து குளிர்மையான வடக்கு காற்று வீசுகிறது. இந்நகரம் சக்ரோஸ் மலைத்தொடருக்கு கிழக்காக {{convert|1590|m|0}} கடல்மட்டத்திற்கு மேல் அமைந்துள்ளது. [[கோப்பென் காலநிலை வகைப்பாடு|கோப்பென் காலநிலை வகைப்பாட்டின்படி]] இசுபகான் வறண்ட காலநிலையைக் கொண்டுள்ளது. இசுபகான் கோடைகாலத்தில் பொதுவாக {{convert|35|C|F|0}} கொண்டு சூடாக காணப்படும். எனினும், இரவு நேரத்தில் குறைந்த ஈரப்பதம் மற்றும் மிதமான வெப்பநிலையுடனும் காலநிலை மிகவும் இனிமையாகவும் காணப்படும். குளிர்காலத்தில், இரவுகள் மிகவும் குளிராக இருக்கும் போது பகல் மிதமாகவும் காணப்படும். 1986/1987 மற்றும் 1989/1990 தவிர்ந்து ஒவ்வொரு குளிர்காலத்திலும் பனிப்பொழிவு குறைந்தது ஒரு தடவையாவது பொழியும்.<ref>{{cite web |url=http://irimo.ir/english/monthly&annual/r32.asp |title=Snowy days for Esfahan |publisher=Irimo.ir |accessdate=2012-04-23 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426005328/http://irimo.ir/english/monthly%26annual/r32.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal|last=assari|first=ali|author2=T.M. Mahesh|title=Demographic comparative in heritage texture of Isfahan city|journal=Journal of Geography and Regional Planning|date=August 2011|volume=4|series=ISSN 2070-1845 2011 Academic Journals|issue=8|pages=463–470|url=http://www.academicjournals.org/jgrp/PDF/pdf2011/Aug/Assari%20and%20Mahesh.pdf|accessdate=6 January 2013}}</ref>

{{Weather box
| location = இசுபகான் (1961–1990, extremes 1951–2010)
| metric first = yes
| single line = yes
| Jan record high C = 20.4
| Feb record high C = 23.4
| Mar record high C = 29.0
| Apr record high C = 32.0
| May record high C = 37.6
| Jun record high C = 41.0
| Jul record high C = 43.0
| Aug record high C = 42.0
| Sep record high C = 39.0
| Oct record high C = 33.2
| Nov record high C = 26.8
| Dec record high C = 21.2
|year record high C = 43.0
| Jan high C = 8.8
| Feb high C = 11.9
| Mar high C = 16.8
| Apr high C = 22.0
| May high C = 28.0
| Jun high C = 34.1
| Jul high C = 36.4
| Aug high C = 35.1
| Sep high C = 31.2
| Oct high C = 24.4
| Nov high C = 16.9
| Dec high C = 10.8
|year high C = 23.0
| Jan mean C = 2.7
| Feb mean C = 5.5
| Mar mean C = 10.4
| Apr mean C = 15.7
| May mean C = 21.3
| Jun mean C = 27.1
| Jul mean C = 29.4
| Aug mean C = 27.9
| Sep mean C = 23.5
| Oct mean C = 16.9
| Nov mean C = 9.9
| Dec mean C = 4.4
|year mean C = 16.2
| Jan low C = −2.4
| Feb low C = −0.2
| Mar low C = 4.5
| Apr low C = 9.4
| May low C = 14.2
| Jun low C = 19.1
| Jul low C = 21.5
| Aug low C = 19.8
| Sep low C = 15.1
| Oct low C = 9.3
| Nov low C = 3.6
| Dec low C = −0.9
|year low C = 9.4
| Jan record low C = −19.4
| Feb record low C = −12.2
| Mar record low C = −8.0
| Apr record low C = −4.0
| May record low C = 4.5
| Jun record low C = 10.0
| Jul record low C = 13.0
| Aug record low C = 11.0
| Sep record low C = 5.0
| Oct record low C = 0.0
| Nov record low C = −8.0
| Dec record low C = −13.0
|year record low C = -19.4
| precipitation colour = green
| Jan precipitation mm = 17.1
| Feb precipitation mm = 14.1
| Mar precipitation mm = 18.2
| Apr precipitation mm = 19.2
| May precipitation mm = 8.8
| Jun precipitation mm = 0.6
| Jul precipitation mm = 0.7
| Aug precipitation mm = 0.2
| Sep precipitation mm = 0.0
| Oct precipitation mm = 4.1
| Nov precipitation mm = 9.9
| Dec precipitation mm = 19.6
|year precipitation mm = 112.5
|unit precipitation days = 1.0 mm
| Jan precipitation days = 4.0
| Feb precipitation days = 2.9
| Mar precipitation days = 3.8
| Apr precipitation days = 3.5
| May precipitation days = 2.0
| Jun precipitation days = 0.2
| Jul precipitation days = 0.3
| Aug precipitation days = 0.1
| Sep precipitation days = 0.0
| Oct precipitation days = 0.8
| Nov precipitation days = 2.2
| Dec precipitation days = 3.7
|year precipitation days = 23.5
| Jan snow days = 3.2
| Feb snow days = 1.7
| Mar snow days = 0.7
| Apr snow days = 0.1
| May snow days = 0.0
| Jun snow days = 0.0
| Jul snow days = 0.0
| Aug snow days = 0.0
| Sep snow days = 0.0
| Oct snow days = 0.0
| Nov snow days = 0.2
| Dec snow days = 1.9
|year snow days = 7.8
| Jan humidity = 60
| Feb humidity = 51
| Mar humidity = 43
| Apr humidity = 39
| May humidity = 33
| Jun humidity = 23
| Jul humidity = 23
| Aug humidity = 24
| Sep humidity = 26
| Oct humidity = 36
| Nov humidity = 48
| Dec humidity = 57
|year humidity = 39
| Jan sun = 205.3
| Feb sun = 213.3
| Mar sun = 242.1
| Apr sun = 244.5
| May sun = 301.3
| Jun sun = 345.4
| Jul sun = 347.6
| Aug sun = 331.2
| Sep sun = 311.6
| Oct sun = 276.5
| Nov sun = 226.1
| Dec sun = 207.6
|year sun = 3252.5
|source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_II/IR/40800.TXT
| title = Esfahan Climate Normals 1961-1990
| publisher =[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = April 8, 2015}}</ref>
|source 2 = Iran Meteorological Organization (records)<ref name= recordhighs>{{cite web
| url = http://www.chaharmahalmet.ir/stat/archive/iran/esf/ESFAHAN/7.asp
| title = Highest record temperature in Esfahan by Month 1951–2010
| publisher = Iran Meteorological Organization
| accessdate = April 8, 2015
| archive-date = அக்டோபர் 25, 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20161025010952/http://www.chaharmahalmet.ir/stat/archive/iran/esf/ESFAHAN/7.asp
| url-status= dead
}}</ref><ref name= recordlows>{{cite web
| url = http://www.chaharmahalmet.ir/stat/archive/iran/esf/ESFAHAN/6.asp
| title = Lowest record temperature in Esfahan by Month 1951–2010
| publisher = Iran Meteorological Organization
| accessdate = April 8, 2015
| archive-date = மார்ச் 4, 2016
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160304102438/http://www.chaharmahalmet.ir/stat/archive/iran/esf/ESFAHAN/6.asp
| url-status= dead
}}</ref>
| date = November 2011
}}

{{climate chart
| இசுபகான்
| -2.4 | 8.8 | 17.1
| -0.2 | 11.9 | 14.1
|  4.5 | 16.8 | 18.2
| 9.4 | 22 | 19.2
| 14.2 | 28 | 8.8
| 19.1 | 34.1 | 0.6
| 21.5 | 36.4 | 0.7
| 19.8 | 35.1 | 0.2
| 15.1 | 31.2 | 0
| 9.3 | 24.4 | 4.1
|  3.6 | 16.9 | 9.9
|  -0.9 | 10.8 | 19.6
|float=right
|clear = none
|source=[[World Meteorological Organization|WMO]]<ref>{{cite web |url=http://www.worldweather.org/083/c01232.htm |title=Weather Information for Esfahan |publisher=World Weather Information Service}}</ref> }}

==மேற்கோள்கள்==
{{Reflist}}

[[பகுப்பு:ஈரானின் நகரங்கள்]]
[[பகுப்பு:ஆசிய மாதக் கட்டுரைகள் நவம்பர் 2015]]
[[பகுப்பு:ஈரானின் அணுசக்தி ஆய்வு நிலையங்கள்]]